Lex Islamica Quarterly

Lex Islamica Quarterly

مطالعه تطبیقی حق حضانت در فقه و حقوق ایران و عربستان سعودی

Document Type : Original Article

Authors
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه عدالت
2 استادیار گروه حقوق اسلامی دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
Abstract
حضانت نوعی ولایت بر نگاهداری و تربیت کودک است. در حضانت دو وجه حق و تکلیف وجود دارد که والدین کودک هستند که نسبت به آن اولویت دارند. اگرچه حضانت حق و تکلیف والدین به شمار می‌آید، ولی در برهه‌ای از زمان، حضانت مادر نسبت به کودک سزاوارتر است. در این‌که در مدت شیردهی، حضانت مادر نسبت به فرزند سزاوارتر از پدر است، در میان فقهاء اختلافی وجود ندارد ولی بعد از گذشتن این مدت، در این‌که کدامیک از آنان به نگاهداری و حضانت طفل سزاوارترند اختلاف وجود دارد. در فقه امامیه، حضانت عبارت است از سلطنت و ولایت بر تربیت کودک و آنچه متعلق به اوست. آنچه از کلمات فقهاء فهم می‌شود، این است که حضانت واجب است و ادله اربعه بر اصل وجوب حضانت قابل استنباط است. از منظر فقه حنبلی، حضانت، حفظ صغیر است از آنچه به او ضرر می‌زند وحضانت کودک واجب است. در متون فقهی برای شرایط حاضن چندین ویژگی در فقه امامیه ذکر شده است که عبارت است از: اسلام، قدرت، صحت، عقل و فارغ بودن از حقوق زوجیت بیگانه در صورتی‌که مادر حاضن باشد. در فقه حنبلی نیز شرایطی که در فقه امامیه ذکر شد، از شرایط لازم برای حاضن به شمار می‌آید. در قوانین موضوعه ایران، کلمه حضانت صراحتاً تعریف نشده است ولی از نظر قانون مدنی، حضانت عبارت از نگاهداری و تربیت اطفال است. قانون مدنی حضانت را حق و تکلیف والدین قرار داده است و مطابق با فقه امامیه مواردی را از جمله موانع حضانت برشمرده است. قانون احوال شخصیه عربستان صراحتاً حضانت را تعریف کرده است و آن را از واجبات والدین به شمار می‌آورد و مواردی را جهت سقوط حضانت بیان کرده است. پژوهش حاضر، توصیفی و به صورت کتابخانه‌ای صورت گرفته است و حق حضانت به صورت تطبیقی بین دو کشور ایران و عربستان بررسی شده است.
Keywords


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 17 April 2025

  • Receive Date 21 February 2025
  • Accept Date 06 January 2025